Achter de compositie
Griegs Peer Gynt
Het kan raar lopen in de geschiedenis. Grieg had eigenlijk geen zin om muziek te componeren voor het nare toneelstuk van Hendrik Ibsen. Uiteindelijk deed hij het toch, en dat is maar goed ook.
Kort uitgelegd
Wat maakt Peer Gynt zo speciaal?
- Grieg schreef de muziek van Peer Gynt eigenlijk bij een toneelstuk. Er zit dus een verhaal achter de noten. Tegenwoordig worden de orkestsuites die hij er later van maakte het meest gespeeld, soms ook in een bewerking voor piano.
- Grieg schildert met muziek. Van een zonsopgang in Morgenstimmung tot de op hol geslagen trollen in In de hal van de Bergkoning: de muziek roept beelden op zonder dat je het toneelstuk hoeft te kennen.
- De muziek klinkt onmiskenbaar Noors. Grieg verwerkte melodieën, ritmes en klanken uit de Noorse volksmuziek, waardoor Peer Gynt heel anders klonk dan veel andere klassieke muziek uit zijn tijd.
- De muziek is al anderhalve eeuw een publieksfavoriet. Stukken als Morgenstimmung en In de hal van de Bergkoning behoren nog altijd tot de bekendste klassieke werken ooit geschreven.
Luister nu
Kleurrijke en glasheldere uitvoering op piano door Lucas en Arthur Jussen
Luister nu
Monumentale en weelderige orkestuitvoering door Herbert von Karajan
Een vreemde geschiedenis
Zeg Peer Gynt tegen een willekeurig persoon en de grootste kans is dat deze antwoordt met: Edvard Grieg. Zeker, de Noorse componist is beroemd geworden met deze muziek en zonder Grieg zouden maar weinig mensen de naam Peer Gynt kennen. Toch is dat maar de helft van het verhaal. Het was namelijk niet Grieg, maar de dichter en toneelmaker Henrik Ibsen aan wie we Peer Gynt te danken hebben. Zonder hem zou er überhaupt geen muziek zijn geweest! Het kan raar lopen in de geschiedenis. Ibsen baseerde zijn toneelstuk, naar zijn zeggen, op een Noors sprookje en op het leven van zijn ouders. Dat valt niet te hopen. Als zijn ouders ook maar een klein beetje waren zoals de boer Peer Gynt, dan had Ibsen een afschuwelijke familie…
Wreed verhaal
Ibsens toneelstuk gaat over de Noorse boer Peer Gynt die allerlei avonturen beleeft. Het is een wreed verhaal waarin de egocentrische Peer een spoor van vernieling en gebroken harten achterlaat. Hij steelt vrouwen, beledigt trollen, wordt slavenhandelaar in Marokko en laat zelfs iemand verdrinken. Het loopt dan ook niet goed af met Peer Gynt. Na jaren vol omzwervingen keert hij terug naar zijn dorp in Noorwegen, maar daar wil niemand meer iets met hem te maken hebben. Alleen Solveig, de liefde van zijn leven die jaren op hem heeft gewacht, is de enige die nog om hem geeft. Solveig vergeeft Peer al zijn daden, waarop hij vredig in haar armen sterft.
Er was eens…
Wil je het verhaal van Peer Gynt helemaal horen? In dit luisterverhaal vertelt acteur Tycho Gernandt de avonturen van Peer terwijl de muziek van Grieg klinkt. Heerlijk om naar te luisteren!
Peer Gynt, verteld door Tygo Gernandt | Luister nu
Daverend succes
Geen echt leuk figuur dus, die Peer Gynt. Iedere keer als hij ergens brokken maakt, rent hij weg voor zijn problemen. Edvard Grieg had er dan ook niks mee. De componist vond Peer Gynt maar een respectloos verhaal en weigerde aanvankelijk om er muziek bij te componeren toen Ibsen hem dat vroeg. Uiteindelijk ging hij, na vele verzoeken, toch overstag. Gelukkig maar voor ons. Want de muziek die de première in 1876 begeleidde, werd een daverend succes, terwijl Ibsens toneelstuk maar matig werd ontvangen. Griegs muziek sloeg zelfs zo goed aan dat Peer Gynt nu nog steeds een van de bekendste klassieke stukken is. De componist maakte van de toneelmuziek uiteindelijk ook twee suites voor orkest die, zonder toneelstuk, in de concertzaal gespeeld kunnen worden. Kunnen we mooi dat nare verhaal laten zitten.
‘Te Noors’
Overigens was Grieg niet erg enthousiast over zijn eigen muziek. Hij vond de muziek ‘zelfgenoegzaam’ en ‘té Noors’. Grieg gebruikt in Peer Gynt inderdaad melodieën en toonladders uit de Noorse volksmuziek. Ook horen we dansritmes en instrumenten die we niet in het traditionele symfonieorkest vinden. De muziek klonk daarmee compleet anders dan de muziek die normaal in de concertzaal te horen was. Maar Grieg was geen uitzondering. De late negentiende eeuw, de tijd waarin Grieg Peer Gynt schreef, was een nationalistische periode. Door heel Europa en daarbuiten waren landen bezig met het zoeken naar hun identiteit: wat onderscheidde hen van andere landen? Componisten als Dvořák in Tsjechië, Rimsky-Korsakov in Rusland en Sibelius in Finland gebruikten in hun composities allemaal hun eigen nationale muziek. ‘Te Noors’ zou dus best wel eens het succes van Griegs muziek kunnen verklaren.
Blijf verbonden met de wereld van klassieke muziek
Ontvang onze nieuwsbrief, volg ons voor nieuwe inspiratie en maak jouw persoonlijke profiel aan om nog meer muziek te ontdekken die bij jou past. Met jouw profiel bewaar je favorieten, krijg je persoonlijke luistertips en blijf je op de hoogte van nieuwe opnamen van jouw favoriete musici. Je krijgt bovendien toegang tot het forum, waar je gedachten en ervaringen kunt delen met andere liefhebbers van klassieke muziek.
Volg ons
