Spotlight
De energieke en charismatische Yannick Nézet-Séguin was tot 2018 tien jaar lang chefdirigent van het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Hij verbindt traditie met repertoirevernieuwing, inmiddels in Philadelphia en bij de Metropolitan Opera in New York. Nieuwsgierigheid is een van zijn wezenskenmerken, net als toegankelijkheid en een uitgesproken liefde voor zijn musici. En die is wederzijds.
Wat maakt Yannick Nézet-Séguin een van de belangrijkste dirigenten van zijn generatie?
Nézet-Séguin combineert iets wat niet iedere dirigent gegeven is: enorme energie en emotionele directheid met een grote aandacht voor detail en samenspel. Hij dirigeert niet graag vanuit afstandelijke autoriteit, maar probeert musici mee te krijgen in een gezamenlijke interpretatie. Dat levert vaak uitvoeringen op die kleurrijk, beweeglijk en uitgesproken expressief zijn. Zijn carrière is bovendien uitzonderlijk breed. Hij beweegt voortdurend tussen symfonisch repertoire en opera en leidt zowel het Philadelphia Orchestra als de Metropolitan Opera in New York en het Orchestre Métropolitain in Montréal. Tegelijk bleef hij na zijn chef-dirigentschap nauw verbonden met het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Die verschillende werelden beïnvloeden elkaar: in opera denkt hij symfonisch, terwijl zijn orkestinterpretaties vaak een sterk gevoel voor drama en verhaal hebben. Zijn vermogen om traditie, emotie, vernieuwing en publieksgerichtheid met elkaar te verbinden maakt hem bijzonder.
Wat betekende zijn periode bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest voor hem?
Nézet-Séguin was van 2008 tot 2018 chef-dirigent in Rotterdam en die periode betekende voor zowel hem als het orkest een belangrijke internationale groeifase. Toen hij begon, was hij buiten Nederland nog lang niet de wereldster die hij tegenwoordig is. In Rotterdam kon hij jarenlang intensief aan repertoire en orkestklank werken en ontstond een hechte relatie met de musici. De samenwerking hield na zijn vertrek niet op. Hij werd eredirigent en bleef terugkeren. Dat zegt veel over zijn manier van werken: Nézet-Séguin bouwt graag langdurige relaties op in plaats van alleen als internationale gastdirigent langs te komen.
Waarom zet Nézet-Séguin zich zo sterk in voor de muziek van Florence Price?
Florence Price is een van de belangrijkste voorbeelden van repertoire dat Nézet-Séguin opnieuw een structurele plaats wil geven. Price was in 1933 de eerste zwarte Amerikaanse vrouw van wie een symfonie door een groot Amerikaans orkest werd uitgevoerd, maar na haar dood raakte een groot deel van haar muziek uit beeld. Met het Philadelphia Orchestra begon Nézet-Séguin daarom bewust een langdurig Price-project. Hij programmeerde haar symfonieën in concerten en nam verschillende werken op. Het doel was nadrukkelijk niet één incidenteel diversiteitsprogramma, maar Price onderdeel maken van het gewone internationale symfonische repertoire. Het orkest spreekt zelf over het herstellen van haar plaats binnen de Amerikaanse muziekgeschiedenis. In hetzlefde kader programmeerde en registreerde Nézet-Séguin ook muziek van zwarte Amerikaanse componisten als William Dawson, William Grant Still en Margaret Bonds.
Hoe raakte Yannick Nézet-Séguin betrokken bij Bradley Coopers Maestro?
Bradley Cooper wilde voor zijn film over Leonard Bernstein niet simpelweg een acteur spelen die overtuigend met zijn armen zwaait. Hij wilde daadwerkelijk begrijpen hoe een dirigent communiceert met een orkest. Daarvoor schakelde hij Nézet-Séguin in als conducting consultant. De samenwerking duurde jaren. Nézet-Séguin analyseerde samen met Cooper historische beelden van Bernstein. Hij legde bijvoorbeeld uit waarom Bernstein op bepaalde momenten naar links of rechts keek en hoe zijn slagtechniek werkte. Vooral Coopers rechterhand moest technisch geloofwaardig worden: een orkest moet immers daadwerkelijk kunnen begrijpen waar de maat zit. Dat was een bijzondere opdracht, want Cooper moest niet leren dirigeren als Nézet-Séguin. Hij moest leren dirigeren als Bernstein. Nézet-Séguin was uiteindelijk bij alle dirigeerscènes aanwezig en bereidde de orkesten en koren voor voordat Cooper voor de camera het stokje overnam.
Waarom was Leonard Bernstein juist voor Nézet-Séguin zo belangrijk?
De samenwerking aan Maestro had voor Nézet-Séguin een persoonlijke betekenis omdat Bernstein al sinds zijn jeugd een van zijn grote voorbeelden was. Hij heeft Bernstein zelfs zijn belangrijkste model als dirigent genoemd. Toen Bernstein in 1990 overleed, was Nézet-Séguin vijftien jaar oud; een persoonlijke ontmoeting heeft dus nooit plaatsgevonden. Wat hem aantrok was vooral Bernsteins idee dat een dirigent emoties niet hoeft te verbergen. Bernstein dirigeerde met zijn armen, gezicht, schouders en eigenlijk zijn hele lichaam. Die fysieke betrokkenheid herkende Nézet-Séguin in zijn eigen muzikale instinct. Juist daarom kon hij Bradley Cooper helpen om onderscheid te maken tussen Bernsteins oppervlakkige maniertjes en de muzikale logica erachter. Een beweging moest niet alleen op Bernstein lijken; ze moest voor het orkest dezelfde functie hebben. Zijn bijdrage aan Maestro gaat verder dan gewone technische coaching: een dirigent die sterk door Bernstein werd gevormd hielp een acteur om diezelfde dirigent geloofwaardig opnieuw tot leven te brengen.
Wie Nézet-Séguin op de bok bezig ziet, weet in één klap wat begeestering is. De mond half open, de wenkbrauwen meedeinend op de bastonen, de armen maaiend in de lucht zodra het tempo stijgt. De honger van deze muzikale omnivoor is niet te stillen. Van oude tot hedendaagse muziek, Nézet-Séguin neemt alles tot zich. Met resultaat: onder zijn leiding pompt, stuwt en vlamt het orkest.
In Rotterdam trad de Canadees in de voetsporen van een illustere voorganger: Valery Gergiev. Nézet-Séguin heeft diens niveau bij het orkest weten voort te zetten. In sommige opzichten bleek hij zelfs gewaagder dan de Rus, bijvoorbeeld door binnen concerten ongewone stijlcombinaties te maken. Dat werkte: in Nézet-Séguins handen klonken Beethoven, Handel en Stravinsky als één muzikale familie. Kritiek op zijn ongewone repertoirekeuze deert hem trouwens niet. En waarom ook? Hij oogst alom succes met zijn aanpak.
De droom om dirigent te worden zat er al vroeg in bij de in Montreal geboren Yannick. Op zijn vijfde begon hij met pianolessen, op zijn tiende wist hij zeker dat één instrument hem onvoldoende uitdaging bood. Op het conservatorium koos hij daarom voor een breed scala aan vakken: van piano en kamermuziek tot compositie en orkestdirectie. Deze veelzijdigheid leidden tot een duidelijk eigen signatuur. Nézet-Séguin kreeg daarvoor al snel erkenning: op zijn 25ste werd hij verkozen tot chef-dirigent van het orkest uit zijn woonplaats.
Acht jaar later maakte Nézet-Séquin de oversteek naar Nederland. Eén van zijn ambities was om het Rotterdam Philharmonisch Orkest flexibeler te maken, zowel in klankkleur als expressie. Voor sommigen leek het om minieme aanpassingen te gaan, maar volgens Nézet-Séguin is een orkest nooit uitgeleerd. Als het orkest bijvoorbeeld de neiging had om een ‘lichte klank’ te produceren terwijl de compositie in zijn ogen om ‘dramatisch’ vroeg, dan begon een gezamenlijke zoektocht die past stopte als het geluid perfect was. Dirigent en orkest trokken daarin als gelijken op. Bij deze dirigent geldt nooit het ouderwetse motto: mijn wil is wet.
Na tien jaar bij het Rotterdams Philharmonisch orkest vervolgde Nézet-Séguin zijn loopbaan als artistiek leider van de Metropolitan Opera in New York. Maar niet zonder nalatenschap in de vorm van een aantal prachtige opnamen, allemaal gemaakt tussen 2011 en 2016 op eigen terrein: De Doelen in Rotterdam. Hoogtepunten zijn onder andere Mahlers Tiende Symfonie en de Vierde Symfonie van Sjostakovitsj. Opvallend is ook de opname van het Pianoconcert van de hedendaagse Britse componist Mark-Anthony Turnage. Pianist Marc-André Hamelin neemt de solopartijen voor zijn rekening. Turnage is een componist die niet toevallig goed past bij Nézet-Séguin. Ook Turnage slaat in zijn werk een brug tussen stijlen en speelt met oude en neo-klassieke invloeden.
Sinds zijn aantreden in 2018 als muzikaal directeur van de Metropolitan Opera in New York, heeft Yannick Nézet-Séguin een belangrijke rol gespeeld in de artistieke vernieuwing van het beroemde operahuis. Zijn energieke, gepassioneerde dirigeerstijl, zijn gevoel voor dramatiek en zijn vermogen om zangers en orkest tot één geheel te smeden hebben geleid tot een samenwerking die zeer hecht is geworden. Een van Nézet-Séguins belangrijkste verdiensten is, dat hij de Met nadrukkelijk heeft opengesteld voor hedendaagse opera en een grotere diversiteit aan componisten.
Onder zijn leiding beleefde Fire Shut Up in My Bones van Terence Blanchard in 2021 zijn historische Met-première: de eerste opera van een zwarte componist in de geschiedenis van het operahuis. Ook nieuwe producties van The Hours (Kevin Puts) en Champion (ook van Blanchard) onderstreepten zijn vernieuwingsdrang. Tegelijk blijft hij ook een belangrijke vertolker van de kilassieke opera’s van Wagner, Verdi en Puccini. En door na twintig jaar weer op tournee te gaan met het Metropolitan Orchestra versterkte hij bovendien de internationale positie van dit orkest.
Ook met het Philadelphia Orchestra zet Yannick Nézet-Séguin zich nadrukkelijk in voor de herontdekking van muziek van zwarte Amerikaanse componisten die lange tijd onderbelicht bleef. Een belangrijk voorbeeld is Florence Beatrice Price, de eerste zwarte vrouw van wie een symfonie door een groot Amerikaans orkest werd uitgevoerd. In 2021 nam Nézet-Séguin haar Eerste en Derde Symfonie op voor Deutsche Grammophon.
In 2023 volgden haar Vierde Symfonie en de indrukwekkende Negro Folk Symphony van William Dawson, die het Philadelphia Orchestra al in 1934 in première had gebracht. In datzelfde jaar nam het orkest met violist Randall Goosby ook beide vioolconcerten van Price op. In 2025 verschenen bovendien symfonieën van William Grant Still en Montgomery Variations van Margaret Bonds. Met deze uitvoeringen en opnamen wil Nézet-Séguin vergeten meesterwerken een blijvende plaats geven in het internationale concertrepertoire en laten horen hoe rijk en veelzijdig de Amerikaanse klassieke muziektraditie werkelijk is.
Ontvang onze nieuwsbrief, volg ons voor nieuwe inspiratie en maak jouw persoonlijke profiel aan om nog meer muziek te ontdekken die bij jou past. Met jouw profiel bewaar je favorieten, krijg je persoonlijke luistertips en blijf je op de hoogte van nieuwe opnamen van jouw favoriete musici. Je krijgt bovendien toegang tot het forum, waar je gedachten en ervaringen kunt delen met andere liefhebbers van klassieke muziek.
Volg ons
