Spotlight
In Spanje koesteren ze een onvervalste winnaarsmentaliteit. De Spaanse violist María Dueñas is de innemende maestra van het tiki-taka musiceren: gracieus, geduldig, dynamisch en doeltreffend. Vol jeugdige wilskracht kiest Dueñas voor het avontuur.
Wat maakt María Dueñas anders dan andere jonge topviolisten?
Bij Dueñas valt vooral haar combinatie van technische vrijheid, uitgesproken klankkleuren en een sterke eigen wil op. Ze kan extreem virtuoos spelen, maar gebruikt techniek vooral om haar interpretatie persoonlijk te maken. Bijzonder is dat ze zichzelf niet alleen als uitvoerder ziet. Ze schrijft eigen cadensen en componeert. Ook haar podiumstijl is herkenbaar: energiek en temperamentvol, maar niet puur gericht op spektakel. Gustavo Dudamel vergeleek haar spel zelfs met het Spaanse ‘duende’ – die moeilijk definieerbare combinatie van bezieling, spontaniteit en intensiteit.
Op wat voor viool speelt María Dueñas?
Dueñas speelde onder meer op een Nicolò Gagliano uit 1734 en op de Guarneri del Gesù ‘Muntz’ uit 1736, instrumenten die haar in bruikleen ter beschikking werden gesteld. Als winnaar van het Menuhin Concours kreeg ze bovendien de mogelijkheid op een Stradivarius te spelen. Ze beschouwt een oude viool niet simpelweg als een luxueus bezit dat zich aan de violist moet aanpassen. In een interview zei ze juist dat het instrument jou leert hoe het gespeeld wil worden. Dat werd nog duidelijker toen ze op een historische Stradivarius van Jascha Heifetz mocht opnemen. Ze probeerde bewust niet haar eigen klank aan het instrument op te leggen, maar te ontdekken welke diepe, volwassen klank al in die viool aanwezig was.
Waarom schrijft Dueñas haar eigen cadensen?
Ze begon al als jong meisje cadensen te schrijven voor de vioolconcerten van Mozart. Daarna volgden onder meer Brahms en Beethoven. Ze heeft inmiddels voor een groot deel van het vioolconcertrepertoire eigen cadensen gemaakt. Voor Dueñas is zo’n cadens geen gelegenheid om simpelweg zoveel mogelijk technische kunstjes te laten horen. Het schrijven dwingt haar juist om diep in de structuur en muzikale taal van een compositie te duiken. Daarmee brengt ze iets terug wat in de klassieke muziek enigszins verloren is gegaan: de uitvoerder als mede-schepper. Het geeft haar interpretaties een persoonlijke signatuur zonder dat ze de oorspronkelijke componist uit het oog verliest.
Wie heeft haar als violiste sterk gevormd?
Een sleutelfiguur is de beroemde vioolpedagoog Boris Kuschnir, bij wie Dueñas in Wenen studeert. Kuschnir staat in een grote Oost-Europese viooltraditie en leidde eerder internationale solisten als Julian Rachlin en Lidia Baich op. Bij Dueñas hielp hij de technische basis koppelen aan een zeer persoonlijke muzikale ontwikkeling. Daarnaast noemt Dueñas dirigenten en violisten als Vladimir Spivakov en Manfred Honeck belangrijke mentoren. Spivakov adviseerde haar familie zelfs om vanuit Duitsland naar Oostenrijk te verhuizen, zodat haar muzikale ontwikkeling daar verder kon gaan. Dueñas verenigt verschillende tradities in zich. In haar spel gaan temperament en kleur samen met een zeer gedisciplineerde technische en stilistische basis.
Een Spaanse furie op de viool. Bij María Dueñas stroomt de duende door haar hele lichaam. Een ongebreidelde passie voor muziek vervult haar dagelijkse leven. Zodra de violiste het concertpodium betreedt wordt de luisteraar overrompeld door haar hartverwarmende joie de vivre. Met haar temperamentvolle charisma kan Dueñas zowel bekend als minder courant vioolrepertoire de hemel in prijzen. Gerenommeerde concertpodia maken dolgraag een plekje vrij voor María Dueñas in hun agenda, want zoveel lef en liefde voor muziek straalt op iedereen af.
De in het Spaanse Granada geboren María Dueñas kreeg de muziekpassie van huis uit mee. Haar beide ouders waren niet als musicus actief maar beschikten wel over een uitgebreide platencollectie. Het vuur laaide pas echt hoog op toen María geregeld grasduinde door de vinylalbums van haar moeder. Oude opnames van vioolmeesters als David Oistrach, Yehudi Menuhin en Jascha Heifetz wakkerden bij María de droom van een violistencarrière aan. Op haar zesde pakte María Dueñas voor het eerst zelf de viool op. Het talent was onmiskenbaar. Na eerste muziekstudies in Granada en Dresden kwam Dueñas’ gave tot volle wasdom onder de hoede van de Weense viooldocent Boris Kuschnir. Een aimabele maestro die getalenteerde violisten als Julian Rachlin en Nikolaj Znaider al op weg hielp.
De naam van María Dueñas kwam op ieders netvlies toen zij de Yehudi Menuhin Vioolcompetitie won in 2021. Daarvoor had Dueñas al hoofdprijzen gepakt tijdens verschillende andere internationale muziekwedstrijden, waaronder de Vladimir Spivakov Internationale Vioolcompetitie. In 2022 tekende ze een exclusief platencontract bij Deutsche Grammophon. De sympathieke doch lekker eigenzinnige Dueñas was klaar om haar eigen route uit te stippelen. Voor haar debuutalbum koos ze voor een iconisch werk, het Vioolconcert van Beethoven. Verwacht bij Dueñas geen doorsnee interpretatie. Zij omkranste een live-opname van het majestueuze vioolconcert met haar eigen gecomponeerde cadensen en spektakelstukken voor viool en orkest.
María Dueñas paart haar liefde voor de grote viooltraditie aan een onbevangen plezier om kleurrijke zijpaden te bewandelen. De Caprices van Paganini laat ze herleven door ze op plaat te combineren met vioolfantasieën van Saint-Saëns, Berlioz en de eigentijdse componiste Gabriela Ortiz. Van deze expressieve, Mexicaanse componiste brengt Dueñas het speciaal voor haar geschreven vioolconcert Altar de cuerda (Snaaraltaar) in première.
Als ze tijd over heeft componeert Dueñas zelf ook. Naast het schrijven van verschillende cadensen, won ze al een prijs voor haar pianowerk Farewell tijdens de Robert Schumann pianocompetitie 2016.
Bevlogen kiest María Dueñas haar sparringpartners uit. Ze deelt een diepe, muzikale zielsverwantschap met de Venezolaanse dirigent Gustavo Dudamel. Als gedreven kamermuziekliefhebber werkt Dueñas regelmatig samen met pianisten Alexander Malofeev, Itamar Golan en Denis Kozhukhin. Dueñas trekt graag de stoute schoenen aan. Zo heeft ze al haar eerste filmrol te pakken. In de rolprent Measures for a Funeral (2024) speelt Dueñas de getalenteerde violiste Elisa. Voor de film slaat Dueñas de handen ineen met dirigent Yannick Nézet-Séguin en het Orchestre Metropolitain. Samen breken ze een lans voor het lang zoekgeraakte Vioolconcert (1909) van de Noorse componist en vioolvirtuoos Johan Halvorsen.
Vioollegendes blijven María Dueñas voorlopig fascineren. Voor haar album Homage to Heifetz brengt ze een ode aan haar eerste vioolidool, de ongrijpbare Jascha Heifetz. Ze vertolkt onder meer het Vioolconcert van Erich Wolfgang Korngold, dat destijds voor Heifetz is geschreven. Het album is boven alles een eerbetoon aan Dueñas’ ontluikende liefde voor vioolmuziek. In Heifetz ziet Dueñas haar eigen muzikale identiteit weerspiegeld, vertelt ze aan muziekwebsite Strings. ‘Het heeft veel te maken met de persoonlijkheid in de klank, en het nemen van veel risico’s.’ Het bezielde animo waarmee María Dueñas de muziekwereld blijft bestormen levert nog veel moois op voor de toekomst.
Ontvang onze nieuwsbrief, volg ons voor nieuwe inspiratie en maak jouw persoonlijke profiel aan om nog meer muziek te ontdekken die bij jou past. Met jouw profiel bewaar je favorieten, krijg je persoonlijke luistertips en blijf je op de hoogte van nieuwe opnamen van jouw favoriete musici. Je krijgt bovendien toegang tot het forum, waar je gedachten en ervaringen kunt delen met andere liefhebbers van klassieke muziek.
Volg ons
In gesprek met | Hawijch Elders
