Top 10 Begrafenismarsen

begrafenisstoet
© iStock

Mozart schreef als grap voor zijn favoriete leerling een begrafenismars voor ‘Maestro Contrapunto’. Geen begrafenis zonder muziek. Daarom maakten veel componisten een Marche funèbre. Tien op een rij.

beethoven-ludvig-van_220x220Grootheden gaan met Beethoven

De beroemdste Marche funèbre komt uit Beethovens Derde Symfonie, de Eroica. Muziek opgedragen aan een held. Met zijn Eroica liep de componist op de Romantiek vooruit. Het werk gaat van het ene emotionele uiterste naar het andere en duurt twee keer zo lang als andere symfonieën uit zijn tijd. Een Marche funèbre als langzaam deel was ook nog nooit vertoond. Eén verhaal wil dat de onaardse muziek voortkwam uit een bijna-doodervaring van Beethoven, die een zelfmoordpoging deed nadat hij ontdekte dat zijn doofheid een onomkeerbaar proces was. Sommige kenners geloven dat dit deel van de Eroica Beethovens afscheid was van een leven – het horende – dat nooit meer zou terugkeren. Door zijn grootsheid was deze mars te horen op vele begrafenissen van beroemdheden, zoals die van componist Felix Mendelssohn, dirigent Arturo Toscanini en de Amerikaanse presidenten Franklin D. Roosevelt en John F. Kennedy. De muziek weerklonk ook bij de herdenkingsdienst voor de Joodse atleten die omkwamen bij de Palestijnse gijzelingsactie tijdens de Olympische Spelen van 1972.


chopin-220x220Chopins verdriet om een verbroken verloving

Frédéric Chopin componeerde een Marche Funèbre in 1837, in de tijd dat zijn verloving met Maria Wodzinski strandde. Haar moeder had als voorwaarde dat Chopin zich in Parijs zou onthouden van ‘late avonden in de adellijke salons’ en dat hij er alles aan zou om zijn broze lichaam te sparen. Helaas werd Chopin ziek. En Maria’s moeder blies daarom het huwelijk af. Sommige musicologen denken dat deze Marche Funèbre, die hij later opnam in zijn Tweede Pianosonate, voortkwam uit het verdriet om de verbroken verloving.


handel-george-fridericHandel laat koning David treuren om zijn vijand


mahler 220Treuren bij Mahler, maar niet heus


Berlioz 220Berlioz viert een ‘grootse’ revolutie


wagner richard 220Het slotakkoord van Wagners Ring

Richard Wagner zelf maakte ook een beroemde begrafenismars, de Trauermarsch uit zijn Götterdämmerung, het laatste deel uit de vierdelige operacyclus Ring des Nibelungen. Het is de muziek die de vermoorde held Siegfried uitgeleide doet. Hij wordt het slachtoffer van het machtsspel rondom een ring, die de bezitter ervan absolute macht geeft. Rondom het juweel breekt een strijd los tussen goden, reuzen en dwergen. De mens dreigt verdrukt te worden in dit mythologische, maar met hulp van oppergod Wotan weet Siegfried de ring te veroveren. Lang kan hij er niet van genieten. Kwaadaardige krachten vervreemden hem van zijn geliefde Brünnhilde, die vervolgens meewerkt aan een complot om hem te vermoorden. Pas als Siegfried dood is, als Wagner zijn Trauermarsch laat horen dringt de waarheid tot haar door. Siegfried heeft haar niet verraden. Zij werpt zich in het vuur dat hem verteert, waarop de ring smelt en de vloek die erop rust wordt opgeheven. De mythologische wereld vergaat en de mens blijft alleen op aarde achter.


gounod 220Gounod herdenkt een marionet


paisiello 220‘Klaagzangen en uitroepen van verdriet’


gregoir 220‘De aarde is niets dan een groot graf’


beethoven-ludvig-van_220x220Beethovens fascinatie voor helden en dood

Een cirkel is op zijn mooist als hij rond is, dus we eindigen waar we begonnen: met Beethoven. Hij schreef meerdere begrafenismarsen. Behalve die in zijn Eroica, ook één in zijn Twaalfde Pianosonate. Beethoven droeg het stuk aan zijn weldoener Prins Lichnowsky. Het derde deel ervan draagt de titel Begrafenismars bij de dood van een held. Wie held is, weten we niet. Het stuk werd wel gespeeld bij Beethovens eigen begrafenis. Beethoven groeide op in de tijd van de Napoleontische oorlogen, wat een verklaring is voor zijn fascinatie voor helden en de dood. In deze pianosonate duikt die voor het eerst op.


Playlist Troost VKLees en luister ook